Tu jesteś: Strona główna > Jak leczymy powszechne dolegliwości > Infekcje sezonowe

RSV – profilaktyka infekcji wirusem RSV

Dziecko przytulające misia podczas otrzymywania zastrzyku, symbolizujące profilaktykę i ochronę przed wirusem RSV

W ostatnich okresach zwiększonego zachorowania na infekcje wirusowe dróg oddechowych obserwowaliśmy znaczny wzrost liczby zakażeń Syncytialnym Wirusem Oddechowym, powszechnie nazywanych infekcją RSV.

Co to jest infekcja RSV?
Dlaczego zakażenie RSV jest niebezpieczne?
Na czym polega profilaktyka przeciwko zakażeniom RSV?
Immunoprofilaktyka bierna przeciwciałami monoklonalnymi
Immunoprofilaktyka czynna - szczepionki przeciwko RSV
Niefarmakologiczne środki zapobiegawcze
Podsumowanie

Co to jest infekcja RSV?

RSV (syncytialny wirus oddechowy) to wirus wywołujący zakażenia dróg oddechowych o bardzo dużej zakaźności. Wirus ten powoduje typowe zakażenia górnych dróg oddechowych, ale w niektórych przypadkach może prowadzić do zapalenia oskrzeli, oskrzelików lub zapalenia płuc, szczególnie niebezpieczne dla najsłabszych grup pacjentów - najmłodszych i najstarszych oraz ze znacznie obniżoną odpornością. Do zakażenia wirusem RS dochodzi drogą kropelkową lub przez kontakt z zakażonymi powierzchniami. Okres wylęgania choroby wynosi od 2 do 8 dni, średnio 4–6 dni, zakaźność utrzymuje się około 7 dni. W przypadku zakażenia wirusem RSV nie ma leczenia przyczynowego, przeciwwirusowego, stosujemy postępowanie objawowe. Przez wiele dekad stworzenie skutecznej i bezpiecznej szczepionki przeciwko RSV napotykało na duże trudności.

Dlaczego zakażenie RSV jest niebezpieczne?

Niemowlęta i małe dzieci: RSV stanowi główną przyczynę zapalenia oskrzelików oraz zapalenia płuc w tej grupie wiekowej. Zakażenie nierzadko prowadzi do konieczności hospitalizacji, szczególnie u wcześniaków i dzieci z chorobami układu krążenia lub oddechowego.
Osoby starsze: w tej populacji RSV może prowadzić do zaostrzenia przewlekłych chorób płuc, zapalenia płuc, a także wzrostu śmiertelności w okresach wzmożonej zachorowalności.
Osoby z obniżoną odpornością, osłabione, niedożywione: u pacjentów po przeszczepach i w trakcie leczenia immunosupresyjnego, z chorobami nowotworowymi, z chorobami przewlekłymi oraz osłabionych, niedożywionych, infekcja RSV bywa bardzo groźna, ponieważ układ immunologiczny nie radzi sobie z zakażeniem.

Na czym polega profilaktyka przeciwko zakażeniom RSV?

Obecnie dostępnych jest kilka strategii zapobiegania zakażeniom wirusem RSV, przy czym różnią się one w zależności od grupy wiekowej i ryzyka ciężkiego przebiegu choroby.

Najważniejsze metody profilaktyki to profilaktyka farmakologiczna oparta na immunoprofilaktyce biernej z zastosowaniem gotowych przeciwciał oraz na immunoprofilaktyce czynnej czyli szczepieniach prowadzących to wytworzenia własnej odporności. Drugim bardzo ważnym elementem profilaktyki są niefarmakologiczne środki zapobiegawcze, czyli izolacja, higiena i dezynfekcja.

Immunoprofilaktyka bierna przeciwciałami monoklonalnymi

Profilaktyka bierna stosowana jest u niemowląt i małych dzieci, szczególnie u dzieci z grup wysokiego ryzyka (wcześniaki, wrodzone wady serca, przewlekłe choroby płuc). Działanie przeciwciał polega na wiązaniu się ich z białkiem F wirusa RSV, co blokując proces zakażenia. Przeciwciała dają natychmiastową ochronę - można je podać w okresie największej zachorowalności, jednak działanie ich jest krótkotrwałe (kilka miesięcy) i zachodzi konieczność powtarzania dawek w każdym sezonie RSV (lub w odstępach zależnych od rodzaju przeciwciała).

Obecnie dostępne są następujące preparaty przeciwciał przeciwko wirusowi RSV

Synagis (lek zawierający paliwizumab) - stosowany u wcześniaków oraz dzieci w wieku do 2 lat z wrodzonymi wadami serca oraz innymi ciężkimi chorobami (np. przewlekłą chorobą płuc). Preparat podaje się w formie iniekcji domięśniowej raz w miesiącu w trakcie sezonu wzmożonych zachorowań na RSV (jesień–wczesna wiosna).
Beyfortus (lek zawierający nirsewimab) - wskazany do profilaktyki RSV u niemowląt (zarówno wcześniaków, jak i urodzonych o czasie) oraz dzieci w wieku do 2 lat na początku sezonu RSV. W przeciwieństwie do paliwizumabu, wystarcza zazwyczaj jedna dawka podana przed sezonem zachorowań.

Immunoprofilaktyka czynna - szczepionki przeciwko RSV

W ostatnich latach wprowadzono szczepionki przeciw RSV dla osób dorosłych w starszym wieku oraz dla kobiet ciężarnych w celu ochrony noworodków i niemowląt. Są to szczepionki oparte na białku F RSV w odpowiednio zmutowanej i ustabilizowanej formie: Abrysvo i Arexvy. Grupy docelowe to: osoby w wieku 60+, osoby w wieku 50-59 z grupy zwiększonego ryzyka oraz kobiety w ciąży. Celem szczepienia ciężarnych jest wytworzenie odpowiednio wysokiego poziomu przeciwciał u matki, które przenikną do krwiobiegu płodu i zapewnią ochronę w okresie największego ryzyka (pierwsze miesiące życia dziecka).

Niefarmakologiczne środki zapobiegawcze

Higiena rąk: częste mycie rąk wodą z mydłem lub dezynfekcja preparatami na bazie alkoholu to jedna z najważniejszych metod prewencji przenoszenia wirusa.
Unikanie kontaktu z osobami zakażonymi: RSV szerzy się drogą kropelkową i poprzez bezpośredni kontakt, dlatego zaleca się ograniczenie odwiedzin chorych, zwłaszcza u niemowląt i dzieci z grup ryzyka.
Zasłanianie ust i nosa: stosowanie chusteczek jednorazowych lub zgięcia łokcia podczas kaszlu lub kichania oraz noszenie maseczek nawet w domu w przypadku chorego domownika.
Dezynfekcja powierzchni: wirus RSV może przenosić się poprzez dotyk zanieczyszczonych powierzchni, dlatego w miejscach publicznych czy domach warto regularnie czyścić i dezynfekować klamki, blaty, zabawki.
Unikanie dużych skupisk ludzi w sezonie zachorowań, szczególnie w przypadku dzieci, osób starszych i z grup wysokiego ryzyka.
W placówkach medycznych należy stosować środki ochrony indywidualnej (maseczki, rękawiczki), środki dezynfekcyjne, szczególnie rąk wśród personelu medycznego oraz w szpitalach stosować izolację pacjentów zakażonych.

Podsumowanie

RSV to wirus powodujący sezonowe zakażenia dróg oddechowych, szczególnie groźne dla niemowląt i dzieci poniżej 2 lat oraz dla seniorów. Nie istnieje przyczynowe leczenie zakażenia RSV, postępowanie ogranicza się do leczenia objawowego oraz czujnej obserwacji pacjenta. Nasilenie się dolegliwości, szczególnie u najmłodszych dzieci, wymaga pilnego kontaktu z lekarzem i może wymagać leczenia szpitalnego.

W profilaktyce zakażenia wirusem RSV kluczową rolę odgrywa:

u dzieci - immunoprofilaktyka bierna (przeciwciała monoklonalne);
u dorosłych w starszym wieku i kobiet w ciąży - nowo wprowadzane szczepionki przeciw RSV;
u wszystkich – podstawowe środki ostrożności (higiena, unikanie kontaktu z chorymi, dezynfekcja).

Wraz z rozwojem badań możemy spodziewać się dalszego rozszerzania dostępnych form profilaktyki, w tym szczepionek skierowanych do szerszych grup.